województwo kujawsko pomorskie
Szlaki pamieci - strona główna
Start W okresie PRL
W okresie PRL
W walce o utrwalenie „władzy ludowej” – Ludwik Andrzej Szenborn (szef WU ds. BP w Bydgoszczy) Drukuj Email

Początki funkcjonowania aparatu bezpieczeństwa na ziemiach polskich wiązały się z realizacją planów Stalina dotyczących zaprowadzenia w powojennej Polsce komunistycznej dyktatury. W tym celu konieczne stało się utworzenie działającej na wzór sowiecki instytucji, zdolnej do zabezpieczenia, a następnie utrzymania i utrwalenia w pełni podporządkowanej i dyspozycyjnej wobec sowieckiego dyktatora nowej władzy. Tę rolę powierzono Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego (MBP), na czele którego stanął przebywający w czasie wojny w ZSRS, Stanisław Radkiewicz. Określany przez przedstawicieli konspiracji niepodległościowej jako „człowiek związany silniej i szczerzej z każdą koncepcją sowiecką, niż jakąkolwiek koncepcją polską”.

Więcej…
 
Toruńska młodzież w walce o prawdę (nielegalne druki) Drukuj Email

Podczas stanu wojennego ogromną role odegrała prasa podziemna. To ona w tym trudnym okresie była ważnym elementem życia codziennego Polaków. To z niej społeczeństwo mogło czerpać prawdziwe wiadomości. Poza cenzurą wydano setki gazet, broszur i książek. Opozycja, spacyfikowana przez państwowy aparat przymusu na ulicach, rozwinęła drugi front walki na poziomie dystrybucji informacji. Najbardziej znanym pismem podziemnym był „Tygodnik Mazowsze”. Do najważniejszych pism regionu toruńskiego należał „Toruński Informator Solidarność” i „Kontra”.

Więcej…
 
18 listopada 1956 roku w Bydgoszczy, zniszczenie zagłuszarki na Wzgórzu Dąbrowskiego Drukuj Email

Rozgłośnię Polską Radia Wolna Europa zagłuszano od chwili nadania przez nią pierwszej audycji – 3 maja 1952 r. Od 1 grudnia 1951 roku zagłuszano polskie audycje Serwisu Światowego BBC. W czerwcu 1956 roku w Poznaniu protestujący tłum, który opanował m.in. gmach Komitetu Wojewódzkiego PZPR i więzienie, szturmował także tamtejszą stację zagłuszającą. Po wydarzeniach 18 listopada w Bydgoszczy, gdzie protestujący zdemolowali radiostację zagłuszającą, władze ogłosiły (25 listopada), że wstrzymały zagłuszanie i wyłączyły zagłuszarki, a zdarzające się jeszcze wypadki zakłóceń odbioru wynikają z działania radiostacji zagłuszających spoza terytorium PRL.

Więcej…
 
Pacyfikacja demonstracji w obronie Niższego Seminarium Duchownego ojców redemptorystów w Toruniu (6 października 1961 r.) Drukuj Email

seminarium_intro

nowosc

W 1947 r. przy toruńskim klasztorze ojców redemptorystów przy ul. Św. Józefa na Bielanach, zostało reaktywowane Niższe Seminarium Duchowne. W 1949 r. odebrano seminarium prawa szkoły państwowej, mimo to poziom nauczania pozostawał wysoki. W 1957 r. szkołę reaktywowano. Jednakże przez cały krótki okres istnienia administracja państwowa usiłowała ingerować w program nauczania i narzucać komunistyczne poglądy na wychowanie młodzieży. Pod koniec 1959 r. Ministerstwo Oświaty wydało zarządzenie w sprawie nadzoru nad seminariami duchownymi. W połowie 1961 r. władze państwowe podjęły działania zmierzające do likwidacji Niższego Seminarium Duchownego ojców redemptorystów w Toruniu.

Więcej…
 
Bydgoskie wydarzenia marcowe 1968 roku Drukuj Email

Należy pamiętać, iż wydarzenia Marca nie ograniczyły się terytorialnie do stolicy, w której doszło do pierwszego wybuchu społecznego niezadowolenia. Już 11 marca doszło do protestów w innych miastach, mających charakter wieców solidarności ze studentami warszawskimi – w Gliwicach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Częstochowie, Poznaniu, Przemyślu, Gdańsku, Wrocławiu, Opolu, Toruniu, Tarnowie. Najbardziej aktywna była młodzież, nowe pokolenie, które nie pamiętało okresu stalinowskiego. Wbrew rozpowszechnionemu mniemaniu manifestowali nie tylko studenci, lecz także młodzież szkolna i młodzi robotnicy.

Więcej…
 
Strajk w pomorskiej Odlewni i Emalierni w Grudziądzu oraz powstanie pierwszej grupy opozycji „przedsierpniowej” na terenie województwa toruńskiego Drukuj Email

bibula_grudziac_intro

nowosc

Przed sierpniem 1980 r. w dwóch największych miastach istniejącego wówczas województwa toruńskiego – Toruniu i Grudziądzu – ukształtowały się prężnie działające grupy opozycyjne, które skupiały po kilkanaście osób, a oddziaływały na znacznie szersze grono sympatyków. Mało znanym jest fakt, że jako pierwsza powstała grupa grudziądzka. To Grudziądz był prekursorskim ośrodkiem tego typu działalności w regionie. Punktem wyjścia który leżał u źródeł jej powstania był strajk do którego doszło 25 czerwca 1976 r. w Pomorskiej Odlewni i Emalierni (POiE).

Więcej…
 
Sierpień 1980 r. w Toruńskich Zakładach Urządzeń Okrętowych TOWIMOR w Toruniu Drukuj Email

towimor_intro

nowosc

Toruńskie Zakłady Urządzeń Okrętowych „Towimor” w sposób szczególny odznaczyły się w historii regionu. Załoga tego przedsiębiorstwa była pierwszą na terenie byłego województwa toruńskiego, która w sierpniu 1980 r. rozpoczęła strajk solidarnościowy z robotnikami Wybrzeża. Co warte podkreślenia – nie był to wcale najliczniejszy zakład w mieście. Z obsadą liczącą ówcześnie 1.500 osób raczej zaliczał się do grona średniaków. Jednakże w tym przypadku decydujące znaczenie miały powiązania branżowe „Towimoru” z przedsiębiorstwami w Trójmieście, albowiem produkowano w nim wciągarki i żurawie pokładowe na potrzeby przemysłu stoczniowego. Dzięki temu załoga odczuwała szczególną bliskość z kolegami w Stoczni Gdańskiej, którzy strajkowali od 14 sierpnia 1980 r.

Więcej…
 
Siedziby bydgoskiej „Solidarności” w latach 1980-1981 Drukuj Email

tablica pamiątkowa

nowosc

W okresie tzw. karnawału „Solidarności”, czyli szesnastu miesięcy legalnej działalności, który prowadził Związek od strajków sierpniowych do stanu wojennego, bydgoska „Solidarność” prowadziła działania w kilku lokalach. W dwóch z nich mieściły się siedziby Związku, w innych organizowane były jej spotkania. Miejsca te wpisały się na stałe w geografię lokalnej opozycji politycznej lat osiemdziesiątych.

Więcej…
 
Siedziba NSZZ „Solidarność” w Toruniu przy ul. Mickiewicza 81 Drukuj Email

nowosc

Kamienica przy ul. Mickiewicza 81 w Toruniu w 1981 r. była siedzibą Regionu Toruńskiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego (NSZZ) „Solidarność” – ruchu będącego fenomenem w okresie Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. W budynku tym funkcjonowały struktury kierownicze niezależnego związku w województwie toruńskim: Zarząd Regionu, Prezydium, a także jednostki pomocnicze, np. Ośrodek Badań Społeczno-Zawodowych.

Więcej…
 
Bydgoski marzec 1981 r. Drukuj Email

Dla Polaków żyjących pod dyktaturą komunistyczną okres od sierpnia 1980 roku do 13 grudnia 1981 roku był czasem dwuwładzy, uświadamiającym iż można zerwać okowy totalitaryzmu. Fala wolności, która rozpoczęła się od podpisania porozumień sierpniowych, zalała cały kraj. Społeczeństwo polskie w ramach niezależnego ruchu związkowego zaczęło coraz śmielej i natarczywiej upominać się o swoje prawa. „Solidarność” nie była jedynie pustym hasłem, lecz prawdziwą ikoną poczucia wspólnoty 10 milionów Polaków, dążących do tego samego celu.

Więcej…
 
Wydarzenia 1 i 3 maja 1982 r. w Toruniu Drukuj Email

zomo

nowosc

Do najbardziej dramatycznych wydarzeń w województwie toruńskim w okresie stanu wojennego doszło w dniach 1 i 3 maja 1982 r. w Toruniu. Z inspiracji konspiracyjnej struktury kierowniczej Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego (NSZZ) „Solidarność” powstałej po 13 grudnia 1981 r. – Tymczasowego Prezydium Zarządu Regionu (TPZR) – odbyły się wówczas alternatywne obchody rocznic, które przerodziły się w starcia mieszkańców Torunia z reżimowymi oddziałami prewencji, czyli Zmotoryzowanymi Odwodami Milicji Obywatelskiej (ZOMO) na Starym Mieście. Wydarzenia owe były najkrwawszymi do jakich doszło w dekadzie lat 80-tych XX wieku w Toruniu.

Więcej…